تفاوت کلی صهیونیسم سیاسی و مذهبی

به طور اجمال بارزترین تفاوت این دو شاخه از صهیونیسم را می توان در رهبران و مؤسسان آن ها یافت .

تئودور هرتسل (6) مجاری تار تشکیل دهنده ی مکتب صهیونیسم سیاسی بود؛ او در اواخر قرن نوزدهم در شهر وین اتریش نظریه ای را پدید آورد که مکتب صهیونیسم را از شکل مذهبی و معنوی آن خارج کرد و به آن محتوا و شکلی سیاسی بخشید .علاوه بر هرتسل که پدر صهیونیسم سیاسی به شمار می رود ، دیگر نظریه پردازانی مثل لئوپینسکر (7) و پرزاسمولنسگین نیز بودند .(8)

صهیونیسم سیاسی با اهدافی به کامل سیاسی و غیر مذهبی پا به عرصه ی وجود نهاد ؛ در این مکتب یهودیان مقدم بر هر چیز یک ملت اند .

تئودور هرتسل به عنوان پایه گذار مکتب صهیونیسم سیاسی یکی از منکران خداوند ، و به عبارت دیگر لامذهب و لائیک است ، او حتی در نظریات و مکتب خود به شدت با یهودیان و کسانی که یهودیت را یک مذهب می دانند ، مبارزه می کند .

اما در مقابل شخصی به نام احدهاآم (9) نظریه ای را در دهه ی 1890 متفاوت از تفکر صهیونیسم سیاسی مطرح می کند که با نام صهیونیسم مذهبی جلوه گر می شود .

وی با اتکا به گفتارهای کتاب مقدس یا همان تورات امروزی از قومی برگزیده از جانب خدا نام می برد و بر این عقیده است که :

« یک قدرت زیست شناختی مبتنی بر خواست خداوند ، مردم یهود را در یک وضعیت پراکنده و غیر مجتمع نگهداشته است »؛

و بنا بر این فرضیه معتقد است :

« باید به این قوم پراکنده ، و سرزمین فلسطین به صرف اینکه یک مرکز مذهبی و فرهنگی یهودیان است احترام گذاشته شود »

از آن جا که این موضع جدید فکری به طور کلی و صریح مخالف مکتب صهیونیسم سیاسی بود ، عکس العملهایی موافق و مخالف را به دنبال داشت ، به ویژه که این فکر پس از یال 1905 برای بقای فرهنگ یهود و زبان عبری به گونه ی چشمگیری مورد توجه و استقبال قرار گرفت .

در برخورد بین دو عقیده و مکتب صهیونیسم مذهبی و سیاسی ، پیروان تفکر صهیونیسم سیاسی گویسبقت را از دیگر یهودیان مذهب گرا ربودند و بالاخره توانستند به حیله ها و تزویر های گوناگون به آرمان قدیمی خود ، که بدست آوردن یک وطن ثابت و واحد بود ، برسند و دولتی یهودی و ملی یهودی را تشکیل دهند .

آنان با اعتقاد به این جمله ی هرتسل که در کنگره ی اجلاس بال گفته شد همت به تجاوز به ملت مسلمان فلسطین نمودند .

«ما اکنون سنگ پایه ی خانه ای را بنا می نهیم که ملت یهود را پناه و حامی خواهد بود »(10)

دولت اسرائیل

تشکیل کشور اسرائیل ریشه در صهیونیسم سیاسی داشت ؛ با اینکه عده ای از خاخام های آلمانی قبل از اجلاس بال تشکیل چنین دولتی را مغایر با وعده های پیامبر گونه ی یهودیت دانسته بودند ، و بعضی دیگر تصرف فلسطین را به راه خدعه و تزویر و با زور اسلحه بالاترین درجه ی خیانت به والاترین و شریف ترین ارزش های مذهب یهود دانسته بودند ،(11) اما باز صدور اعلامیه ی بالفور در دوم نوامبر 1917 (12) ، راه تجاوز به ساحت مقدس اسلام و مسلمین و سرزمین مبارک مسجدالاقصی را فراهم کرد .

این اعلامیه که از سوی کابینه ی جنگی انگلستان خطاب به «لردروتشلید»(13) سرمایه دار مشهور یهودی انگلیسی و حامی سرسخت صهیونیست ها ، به امضای آرتور جیمز بالفور (14) وزیر امور خارجه وقت انگلستان در خلال جنگ جهانی اول بود به این شرح است :

«دولت اعلی حضرت ، ایجاد یک وطن ملی برای مردم یهود را با نظر مساعد می نگرد و برای نیل به این هدف ، اقدامات همه جانبه ای را به عمل خواهد آورد ... »

به طور کلی محتوا و لحن اعلامیه ی بالفور به شکلی نظم یافته بود که سرزمین فلسطین را به عنوان وطن اصلی قوم یهود معرفی کرد و دیگر ساکنان مسلمان و مسیحی این سرزمین را به عنوان ملیتی درجه دو و فرعی می دانست .

با صدور این اعلامیه رهبران مکتب صهیونیسم سیاسی خود را مالک بی قید و شرط سرزمین مقدس فلسطین دانسته و با مهکاری و همدلی همه جانبه ی کارگزاران و مسئولان حکومت انگلستان به غصب این سرزمین دست زدند و به طور کلی حقوق حقه ی ساکنان بومی و اصلی این سرزمین را به نفع حاکمیت یک کشور صهیونیستی به دست فراموشی سپردند .

نکته جالب این است که در زمان صدور این اعلامیه 92 درصد از ساکنان فلسطین را عربها ، که اصلی ترین ساکنان این مرز و بوم بودند تشکیل می دادند و ساکنان یهودی و مسیحی در آن زمان از اقلیتهای این سرزمین بودند .

اما انگلیسی ها که به طور کلی از خوی استعمارگری بهره ی کافی و وافی برده اند ، اعراب فلسطینی را مردمی ابتدایی در یک سرزمین عجیب و عقیم می دانستند ، برای همین خود را قیمی آشکار برای آنها فرض می کردند ! ، و معتقد بودند حضور یهودیان سبب تمدن یافتن عربها خواهد شد !

پس از جنگ جهانی اول و شکست و تجزیه ی امپراطوری اسلامی عثمانی ، به همکاری مزورانه ی انگلیس ؛ بر اساس تصمیم از پیش تعیین شده ی جامعه ی جهانی سرزمسن مظلوم و مقدس فلسطین به همراه مناطقی دیگر  به دست انگلیس سپرده شد تا این استعمارگر خدعه ساز هدف از پیش ساخته ی خود را تحقق بخشد و از صهیونیسم سیاسی ، ملیتی واقعی و ظاهری بسازد .

اکنون که انگلیس از سوی جامعه ملل قیم فلسطین شده بود ، می بایست فلسطین را با چنان شرایط سیاسی ، اداری و اقتصادی اداره کنند که زمینه ی ایجاد یک وطن ملی یهودی  را در آنجا فراهم کند ؛ ولی علیرغم همه ی تلاشها و کسب موفقیت های سیاسی ذکر شده برای صهیونیست ها ، هنوز هم موانعی وجود داشت ؛ یکی از عمده ترین این مشکلات اکثریت 92 درصدی جمعیت فلسطینی بود که مالکیت 98 درصدی ارضی فلسطین را داشتند ؛ بنابر این صهیونیسم سیاسی توانست با یک برنامه ریزی دقیق و حساب شده به همراهی و یاری انگلیس و دیگر همسرایان بین المللی شرایطی را پی ریزی کند تا مهاجرین فراوان از اروپای مرکزی و شرقی و دیگر کشورهای جهان به سوی فلسطین سرازیر شوند ؛ جریان این مهاجرتها در فاصله ی دو جنگگ جهانی و طی سه دوره ی متفاوت به انجام رسید .

این مهاجرت ها باعث ورود افراد زیادی از کشورهای گوناگون به سرزمین فلسطین شد که در تشکیل نهادهای اقتصادی ،سیاسی و شبه نظامی اولیه ی صهیونیسمی و تحولات مربوط شرکت داشتند .

جدا از سران و نظریه پردازان صهیونیسم ، افراد دیگری مانند حییم وایزمن ، ولادیمر ژابوتنسکی ، بن گوریون ، موشه شارت ، گلدامایر و غیره به عنوان پیروان اولیه ی هرتسل ، وظیفه ی تحقق هدف های صهیونیسم سیاسی را تا زمان تصویب طرح تقسیم فلسطین در 29 نوامبر 1947 و بالاخره تأسیس کشور اسرائیل در 14 ماه مه 1948 به عهده داشتند .

پی نوشت ها :

6- Theodor Herzl – 1860 – 1904

7- از نویسندگان روس Leo Pinsker – 1821 – 1891

8- از نویسندگان روس Perez Smolenskin

9- Ahad Ha am

10- این جمله را هرتسل در 29 اوت 1897 در شهر بال سوئیس در اجلاس بال و در اولین جلسه و افتتاحیه ی این کنگره گفته است .

11- ماجرای اسرائیل – روژه گاردی – ترجمه ی دکتر منوچهر بیات مختاری – مشهد – آستان قدس رضوی – 1364 – بخش اول

12- اعلامیه ی بالفور که به امضای آرتور جیمز بالفور وزیر امور خارجه ی وقت انگلستان در خلال جنگ اول جهانی بود و خطاب به لرد روتشیلد انگلیسی

13- Lord Lionel Walter Rothschild

پسر لایونل ناتان روتشیلد 1808 – 1879 ، اولین یهودی عضو پارلمان انگلیس و نوه ی ناتان مایرروتشیلد 1777 – 1836 ، دایر کننده ی شهبه ی بانک روتشیلد در لندن .

14- Arthur James Balfour (1848- 1930 )

15- ارمیا – باب 49 آیه ی 22

16- تثنیه ، باب 20 آیه ی17-13

17- ارمیا ، باب 12 آیه ی 3

18- حزقیال ، باب 9 آیه ی  5 و6

19- کتاب شاگرد ، کمک استاد ، استاد – این کتاب ماسونی ترجمه ی کتاب سمبل های ماسونی نوشته ی ژول بوخر است .

20 – اول پادشاهان ، باب 7 آیه ی 13

21- کتاب شاگرد ، کمک استاد ، استاد

22- نشریه ی ماسون ترک ، سال 1958

23 – لاویان ، باب 2 ، آیه ی 13

24- خروج ، باب 25 ، آیه ی 37